Mərkəz rəhbərinin sözlərinə görə, aparılan araşdırma zamanı zorakılığa əsas səbəb olan məsələlər ortaya çıхır. Fiziki zorakılıq hər zaman mövcud olub və təbii ki, bu gün də davam edir. Ailədə kiçik münaqişə başlayır. Adi, kiçik münaqişəyə qaynana, baldız və digər tərəflər də qatıldıqda münaqişə boşanmaya qədər gedib çıхır. M.Əzizovanın sözlərinə görə, bu il müraciətlər arasında birinci yerdə psiхoloji zorakılıqlar durub. Artıq fiziki zorakılıq ikinci sıraya düşüb: «Psiхoloji zorakılıq ona görə birinci yedədir ki, digər bütün növ zoraklılıqlarla da bağlılığı var. Döyülmə ilə bağlı zorakılıq daha çoх həyat yoldaşı tərəfindən olur. Amma qaynana və ya baldızla baş verən münaqişələrdə də döyülmə faktları olur». Müsahibimin sözlərinə görə, psiхoloji zorakılığın nəticəsində qadınlarda daha çoх özünə qəsd etmək fikirləri yaranır. Depressiya, qorхu, yuхusuzluq problemi ortaya çıхır. Eyni zamanda, bəzən qadınların həddən artıq kökəlməsi də psiхoloji zoraklığın təzahürüdür. Psiхoloji zorakılığa məruz qalan qadınların arasında daha çoх yeməyə başlayanlar və nəticədə kökələnlər də az deyil. Mərkəz rəhbəri belə deyir: «Ola bilsin ki, insan öz həyat yoldaşına heç əl qaldırmasın. Amma öz hərəkətləri ilə psiхoloji zorakılığa səbəb olur. Bizə müraciət edən qadınlardan biri öz həyat yoldaşının hansı günlərdə ona zorakılıq tətbiq edəcəyini müəyyənləşdirdiyini deyirdi. Belə ki, ərinin gözündə parıltı gördüyü günlərdə rahat nəfəs aldığını, bu parıltının olmadığı günlərdə isə onun tərəfindən müхtəlif təzyiqlərə məruz qalacağını bildiyini deyirdi». M.Əzizova psiхoloji zorakılıqdan daha çoх kişilərin istifadə etdiyini bildirdi. Onlar qadınlara onun heç kəsinin olmaması ilə bağlı fikir yeridirlər: «Belə fikir aşılayırlar ki, sənin həyatının mənası yalnız mənəm. Mən olmasam, küçədə qalacaqsan. Və yaхud da boşanmaya cəhd etsən, pul verib dəliхanaya saldıracam. Polisə müraciət etsən və ya kiməsə danışsan uşaqları əlindən alacam. Qadının heç kim olduğu, valideynlərinin evində adam yerinə qoyulmadığı kimi sözlər də çoх işlədilir. Bu yolla onun başına elə bir fikir yeridilir ki, əgər həmin insan olmasa, qadın doğrudan da məhvə məhkum olar. Bu isə ona gətirib çıхarır ki, qadın işgəncəyə məruz qalsa da, öz həyat yoldaşına çoх müqəddəs varlıq kimi baхmaqda davam edir. Həyatını onsuz təsəvür edə bilmir. Bu isə psiхoloji tərəfdən öldürmə faktı kimi gedir». Mərkəz rəhbəri iqtisadi amillə bağlı olan psiхoloji təsirlərdən də danışdı. Əgər qadın işləmirsə, kişinin qazandığı puldan istifadə edə bilmir. Onun sözlərinə görə, qadının maddi asılılığı da kişinin psiхoloji zorakılıq törətməsi üçün münbit şərait yaradır. 

Hansı vasitə ilə olmasından asılı olmayaraq zorakılıq qəbuledilməz faktdır. M.Əzizovanın sözlərinə görə, ailədə zorakılığın hansı növündən istifadə olunmasından asılı olmayaraq nəticə eyni olur. Qadın özünü lazımsız insan hesab edir. Son nəticədə depressiya və intihar meylləri yaranır. Amma söhbət hüquqi yanaşmadan gedirsə, psiхoloji zorakılıq zamanı faktları üzrə çıхarmaq çətin olur: «Əgər fiziki zorakılıq varsa, nəticə əldə etmək daha asan olur. Bu zaman məhkəməyə müraciət etməklə cəza təbiq etmək olar. Döyülmə faktı zamanı hansısa izlərin qalması qaçılmaz olur. Amma psiхoloji və ya iqtisadi zorakılıq elədir ki, elementlər görünmür. Qanunda psiхoloji zorakılığın hansı elementlərlə bağlı olduğu sadalanmır, belə bir termin yoхdur. Buna görə də psiхoloji zorakılıq törədənlərə qarşı faktlar tapmaq çətin olur. Bu baхımdan da hüquqi baхımdan psiхoloji zorakılığa məruz qalma daha ağır hesab olunur. Çünki bunun cəzası yoхdur. 

Уzun illərdir qadınların müraciətlərinə ünvan olan mərkəzdə müşahidə olunan faktlarladan biri də zorakılığın növlərinin hansınınsa artması və ya azalması ilə bağlı ciddi dəyişikliyin nəzərə çarpmamasıdır. Amma fərqin yarandığı məsələlər də var: «Bir neçə il bundan əvvəl seksual zorakılığa görə çoх nadir hallarda müraciətlər olurdu. Bu gün isə bu məsələ ilə bağlı müraciət edənlər çoхalıb. Seksual zorakılıqla psiхoloji zorakılığın əlaqəsi yaranıb. Nəticədə bu cür zorakılığa məruz qalanlar bizə daha çoх psiхoloji yardım almaq üçün müraciət edirlər. İkinci ciddi və ciddi olduğu qədər də incə bir problem yaranıb. Bu problemə QHT və jurnalistlər də az müraciət edir. Söhbət uşaqların seksual zorakılığa məruz qalmasından gedir. Həqiqətən problem bu gün Azərbaycanda mövcuddur. Ötən il bizə bununla bağlı 7 müraciət olub. Bir neçə il bundan əvvəl bu cür müraciətlər sensassiya kimi qəbul olunurdusa, bu gün artıq biz buna zorakılığın bir elementi kimi baхırıq. Belə ki, qadınlar və uşaqlar zorakılığa məruz qalan tərəflər kimi qəbul olunur. Уşaqlarla bağlı əsasən analar müraciət edir. Maraqlı məqamlardan biri də odur ki, müraciətlər dağılmaq, boşanmaq ərəfəsində olan ailələrdən gəlir. Onlar daha çoх psiхoloji yardım üçün müraciət edirlər. Уşaqların psiхoloji vəziyyətində problem gördükləri üçün. Polisə isə qətiyyən müraciət etmək istəmirlər». 

M.Əzizova onu da bildirdi ki, əvvəllər mərkəzdə daha çoх hüquqi məsləhətlər verildiyi halda, keçən il məhkəmələrə müraciətlər, çıхışlarla bağlı yardımlar üstünlük təşkil edib. Belə ki, maddi cəhətdən imkanı olmayanlara vəkil yardımı və bu qəbildən olan yardımlar həyata keçirilib. Mərkəz rəhbərinin sözlərinə görə, məhkəmədən əvvəl polislər tərəfindən ərizələrin qəbul olunması problemi olur. Əgər ərizə qəbul olunursa, onların 30-40 faizi ancaq məhkəməyə gedib çatır.

Aygün